nói bậy
Định nghĩa
Động từ:
- Nói ra những lời không đúng đắn, thiếu văn hóa, thiếu suy nghĩ: Hành động phát ngôn những câu từ thô tục, vô nghĩa, không phù hợp với chuẩn mực xã hội hoặc đạo đức thông thường.
- Nói sai sự thật một cách cố ý hoặc vô tình: Nói những điều không đúng với thực tế, có thể do thiếu hiểu biết hoặc có ý xấu.
Danh từ (thường dùng ở dạng "lời nói bậy"):
- Những lời lẽ thô tục, vô lễ, không hay: Chỉ chung những phát ngôn được coi là xấu, không nên nói.
Ví dụ sử dụng
Động từ:
- Con không được nói bậy với người lớn. (Đứa trẻ không được phép nói những lời vô lễ với người lớn.)
- Nó chỉ đang tức giận nên mới nói bậy thôi, đừng để bụng. (Nó chỉ đang tức giận nên mới nói những lời không hay thôi, đừng bận tâm.)
Danh từ:
- Những lời nói bậy của cậu ấy khiến mọi người rất khó chịu. (Những lời lẽ thô tục của anh ta khiến mọi người rất khó chịu.)
- Trẻ con học nói bậy rất nhanh từ bạn bè. (Trẻ con học những lời nói không hay rất nhanh từ bạn bè.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Nói bậy nói bạ": Cụm từ nhấn mạnh, chỉ việc nói nhiều lời thô tục, vô nghĩa một cách liên tục và thiếu kiểm soát.
- Cậu ta say rượu rồi, cứ nói bậy nói bạ mãi. (Anh ta say rượu rồi, cứ nói những lời thô tục, vô nghĩa mãi.)
"Chửi bậy": Một dạng cụ thể của "nói bậy", thường hàm ý mạnh hơn, chỉ việc dùng những từ ngữ thô tục, xúc phạm để mắng nhiếc người khác.
- Ra đường mà chửi bậy là rất mất lịch sự. (Ra đường mà chửi thề, nói tục là rất mất lịch sự.)
Biến thể và từ gần giống
- Nói tục (động từ): Nói những từ ngữ thô tục, khiếm nhã. Nghĩa gần với "nói bậy" nhưng thường chỉ tập trung vào từ ngữ thô lỗ.
- Thô tục (tính từ): Mang tính chất thô lỗ, thiếu văn hóa trong lời nói hoặc hành vi.
- Bậy bạ (tính từ): Dùng để miêu tả hành động hoặc lời nói không đúng đắn, thiếu đạo đức, vô nghĩa.
Từ đồng nghĩa
- Nói nhảm: Nói những điều vô nghĩa, không có căn cứ.
- Nói láo / Nói dối: Nói sai sự thật (nghĩa này trùng với một khía cạnh của "nói bậy").
- Thất lễ: Cư xử hoặc nói năng thiếu lễ độ.
Các cụm từ liên quan
- Nói leo: Cắt ngang lời người khác để nói, thường được coi là hành vi thiếu lịch sự, có thể đi kèm với "nói bậy".
- Nói xấu: Nói những điều không tốt về người khác sau lưng họ.
Thành ngữ liên quan
- "Ăn không nên đọi, nói không nên lời": Chỉ người nói năng vụng về, không biết ăn nói, dễ dẫn đến việc "nói bậy" do thiếu suy nghĩ.
- "Học ăn, học nói, học gói, học mở": Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học cách ăn nói, ứng xử cho đúng mực, tránh "nói bậy".